Theo số liệu CGV công bố, năm 2025, tổng doanh thu phòng vé Việt đạt 5.593 tỷ đồng từ hơn 70 triệu lượt vé, tăng lần lượt 24% và 29% so với năm 2024. Phim Việt chiếm khoảng 62% thị phần. Trong khi đó, Box Office Vietnam ghi nhận doanh thu phim Việt vượt 3.770 tỷ đồng, tương đương hơn 60% tổng doanh thu thị trường theo hệ thống thống kê này. Sự chênh lệch giữa các nguồn xuất phát từ cách thức thống kê, nhưng các con số đều cho thấy quy mô phòng vé trong nước đã tăng lên rõ rệt. Đây cũng là điều kiện để những thể loại cần vốn đầu tư lớn, kỹ thuật phức tạp và quá trình sản xuất công phu như phim hành động, giật gân có thêm dư địa phát triển đường dài.

Dòng phim hành động khởi sắc sau nhiều thăng trầm

Nhìn lại Dòng máu anh hùng hay Bẫy rồng vào cuối những năm 2000, có thể thấy phim hành động Việt đã hình thành những nền móng đầu tiên từ khá sớm. Tuy nhiên, chặng đường phát triển của dòng phim này sau đó diễn ra khá chậm, phần lớn bởi những trở ngại về kinh phí. Phim hành động đòi hỏi nguồn đầu tư lớn cho cascadeur, đạo cụ, xe cộ, bối cảnh, thiết kế và quá trình quay các cảnh nguy hiểm. Trong khi đó, khán giả Việt có nhiều lựa chọn khác, từ hài, tình cảm, kinh dị đến phim gia đình. Bài toán đầu tư khiến nhiều nhà làm phim dè dặt với thể loại này.

Trước năm 2025, những dự án như Truy sát, Hiệp sĩ mù, Lôi báo, Đỉnh mù sương, Võ sinh đại chiến, Sám hối hay 578: Phát đạn của kẻ điên phần nào cho thấy khoảng cách giữa mức đầu tư và khả năng thu hồi vốn. Trường hợp 578: Phát đạn của kẻ điên khá điển hình. Phim được đầu tư khoảng 60 tỷ đồng nhưng doanh thu chỉ khoảng 3,54 tỷ đồng. Võ sinh đại chiến có tổng kinh phí sản xuất và quảng bá khoảng 25 tỷ đồng, nhưng chỉ thu 1,8 tỷ đồng. Thanh Sói được đầu tư khoảng 46 tỷ đồng và kết thúc với 22,9 tỷ đồng.

Xem Thêm >> Ca sĩ Bằng Kiều gây tranh cãi khi nói về G-Dragon

Năm 2019, Hai Phượng trở thành một hiện tượng phòng vé, vượt 200 tỷ đồng tính cả thị trường nước ngoài. Bộ phim chứng minh phim hành động Việt có thể tiếp cận số đông khi câu chuyện đủ lôi cuốn và phần hành động chỉn chu. Thành công ấy tiếp tục được nối dài bằng Lật mặt 5: 48H năm 2021, là một trong những phim hành động hiếm hoi lọt nhóm tác phẩm Việt ăn khách, bên cạnh Hai Phượng và các phần Lật mặt trước đó.

Sau Hai Phượng, nhiều tác phẩm tiếp tục khai thác những mô-típ quen thuộc như báo thù, bảo vệ con, giải cứu người thân, tội phạm và truy đuổi. Thanh Sói có phần hành động được đầu tư lớn nhưng không tạo được hiệu ứng phòng vé tương đương Hai Phượng, trong khi 578 cũng sử dụng mô-típ hành trình tìm con với một cấu trúc khá gần tác phẩm trước đó.

Đến 2023 và 2024, điện ảnh Việt đã bước vào giai đoạn thị trường rộng hơn. Năm 2023 có sáu phim Việt nằm trong nhóm doanh thu cao nhất năm, trong đó Lật mặt 6 đạt khoảng 272 tỷ đồng. Năm 2024, tổng doanh thu phim Việt đạt khoảng 1.900 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước tới thời điểm đó. Mai và Lật mặt 7 đóng góp phần rất lớn vào thành tích này. Tuy nhiên, các tác phẩm thành công trải rộng ở nhiều thể loại, còn phim hành động thuần túy vẫn chưa có vị trí tương xứng.

Nhìn từ trước 2025, dòng phim hành động Việt đã trải qua một giai đoạn khá dài trong tình trạng chi phí cao, rủi ro lớn, thành công thất thường, thiếu sự kế thừa về nhân lực và công thức sản xuất. Năm 2025 bắt đầu xuất hiện tín hiệu đảo chiều. Tử chiến trên không đạt 200,5 tỷ đồng sau 16 ngày, vượt Hai Phượng về doanh thu nội địa và trở thành phim hành động Việt có doanh thu cao nhất tại thời điểm đó. Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối thu khoảng 172 tỷ đồng, trong khi Truy tìm long diên hương vượt mốc 200 tỷ đồng. Sang năm 2026, Trại Buôn Người phủ sóng rộng khắp trên các diễn đàn mạng xã hội lẫn phòng vé nội địa. Ra rạp ngày 25/9, theo Box Office Vietnam, đến sáng 1/10, tác phẩm đạt khoảng 163 tỷ đồng, sau khi vượt mốc 100 tỷ đồng chỉ sau bốn ngày. Đến sáng 4/10, phía nhà sản xuất cho biết phim đã thu hơn 260 tỷ đồng sau 10 ngày ra rạp.

Bước tiến của 2025 – 2026 nằm ở việc “hành động” bắt đầu được nhìn như một phần của ngôn ngữ điện ảnh, tức một hệ thống có tiền kỳ, thiết kế, quay, dựng, âm thanh và hậu kỳ thống nhất. Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối là một trường hợp tiêu biểu. Phần lớn câu chuyện diễn ra dưới lòng đất, nơi địa hình thấp, hẹp và thiếu sáng khiến việc đưa máy quay, thiết bị chiếu sáng vào bối cảnh trở thành một bài toán riêng. Ê-kíp dựng một hệ thống địa đạo dài khoảng 250m trong trường quay; máy quay được vận hành bằng tay, ánh sáng chủ yếu đến từ đèn dầu và đèn pin của nhân vật. Hệ thống máy quay cũng được điều chỉnh để tăng độ cơ động trong không gian chật hẹp. Cách làm ấy khiến không gian tham gia trực tiếp vào việc tạo nên sức căng của cảnh phim.

Tử chiến trên không, ra mắt tháng 9/2025, đưa bài toán ấy vào khoang máy bay chật hẹp. Chiếc máy bay trong phim được phục dựng từ máy bay thật, kết hợp CGI, phần lớn bối cảnh được dựng theo tỷ lệ thực tế. Dàn diễn viên trải qua khoảng một tháng huấn luyện trước khi quay và theo chia sẻ của đạo diễn Hàm Trần, họ tự thực hiện toàn bộ các cảnh hành động trong phim. Những pha giao đấu được tính toán theo chính cấu trúc của khoang máy bay. Diễn viên trực tiếp thực hiện các pha nguy hiểm đem lại cảm giác chân thực.

Những người làm hành động đang trưởng thành cùng nghề

Một tín hiệu đáng chú ý khác đến từ chính những người đứng sau các cảnh hành động. Toni Dương Bảo Anh có hơn 20 năm làm cascadeur và chỉ đạo võ thuật, từng dành gần một thập niên làm việc tại Bollywood trước khi trở về Việt Nam thực hiện Trại Buôn Người. Kinh nghiệm nhiều năm đứng phía sau máy quay giúp anh tiếp cận hành động từ góc nhìn rộng hơn những cú đánh hay màn rượt đuổi. Đạo diễn chia sẻ, một cảnh hành động cần có “câu chuyện bên trong”, nghĩa là chuyển động của nhân vật phải gắn với tình huống và diễn biến tâm lý. Quan niệm ấy phần nào lý giải cách Trại Buôn Người tổ chức những đại cảnh đông người và các phân đoạn giao đấu với cường độ cao.

Con đường của Dương Minh Chiến cũng bắt đầu từ nghề cascadeur. Anh cùng các thành viên Action C từng thực hiện nhiều phim ngắn hành động trước khi chuyển sang Truy Tìm Long Diên Hương, tác phẩm điện ảnh đầu tay của anh. Quá trình làm phim cho thấy sự kiên nhẫn với từng chuyển động nhỏ. Có những phân cảnh chỉ xuất hiện vài phút trên màn ảnh nhưng mất nhiều ngày để hoàn thiện; ở hậu kỳ, anh tiếp tục chỉnh từng nhịp ra đòn, biểu cảm và chuyển động của diễn viên.

Cùng với sự lớn lên của phim hành động, vai trò của những người đóng thế cũng đang thay đổi. Họ ngày càng được tham gia sớm hơn, từ lúc bàn kịch bản, tập thử các động tác, tính đường di chuyển cho đến khi bước vào trường quay. Với những cảnh đánh nhau, rượt đuổi hay mạo hiểm, việc chuẩn bị từ trước quyết định rất nhiều đến cách cảnh phim diễn ra. Người chỉ đạo hành động cần biết diễn viên có thể làm đến đâu, chỗ nào phải dùng cascadeur, máy quay có thể đặt ở đâu và cảnh quay cần được thực hiện thế nào để vừa đẹp vừa an toàn.

Hơn hết, không thể nói đến tương lai phim hành động nếu chỉ nói về tài năng. Đây là thể loại phơi bày rõ nhất bản chất công nghiệp của điện ảnh. Một ý tưởng hay có thể bắt đầu từ một trang giấy, nhưng để xuất hiện trên màn ảnh với quy mô lớn, nó cần một nguồn kinh phí đủ sức theo đuổi đến cùng và một ê-kíp biết cách biến từng khoản đầu tư thành hình ảnh.

Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối là một dấu mốc đáng chú ý ở khía cạnh này. Tác phẩm do tư nhân đầu tư, với nhiều bối cảnh, vũ khí và khí tài được phục dựng, huy động cho quá trình sản xuất. Thành công của phim đem đến một niềm tin thực tế hơn cho những người muốn đầu tư vào dòng phim vốn đòi hỏi chi phí lớn, rằng một bộ phim có thể tìm được khán giả và có khả năng thu hồi vốn khi được đầu tư nghiêm túc.

Trong Mưa đỏ, riêng phần kỹ xảo, đã hơn 70 người của 3D Art làm việc trong khoảng bốn tháng rưỡi, xử lý gần 700 cảnh có VFX. Ban đầu ê-kíp dự tính hơn 400 cảnh, sau đó con số tăng lên khoảng 532 khi phim được dựng, rồi tiếp tục phát sinh vì điều kiện thời tiết và những yêu cầu mới trong quá trình hoàn thiện. Nhiều cảnh phải dựng lại Thành cổ Quảng Trị, xóa những dấu vết hiện đại, bổ sung khói lửa, máy bay, tàu chiến và mở rộng bối cảnh.

Tuy vậy, điện ảnh Việt có lợi thế ở những chất liệu mà các nền điện ảnh khác khó thay thế. Bản sắc, địa hình, đời sống, ngôn ngữ, phương tiện đi lại và cách con người ứng xử trong những tình huống cụ thể đều có thể trở thành chất liệu cho cảnh hành động. Trại Buôn Người đi theo hướng này khá rõ. Vùng sông nước miền Tây, các khu dân cư, đường biên và đời sống miệt vườn Nam Bộ tạo nên không gian riêng cho câu chuyện. Các nhân vật di chuyển qua kênh rạch, đường làng, khu chợ và những địa bàn giáp biên trong quá trình chạy trốn và truy đuổi. Những chi tiết ấy đưa đời sống Tây Nam Bộ lên phim một cách tự nhiên. Với phim hành động Việt, bản sắc có thể bắt đầu từ những thứ rất gần gũi như vậy.

Trước Trại Buôn Người, loạt phim Lật Mặt của Lý Hải cũng cho thấy khán giả vẫn dành nhiều tình cảm cho những bộ phim hành động mang màu sắc đời sống Việt. Bên cạnh các màn rượt đuổi, đánh nhau được đầu tư, loạt phim thường đưa nhân vật vào những vùng đất và không gian quen thuộc, từ miền Tây sông nước đến những làng nghề, làng quê.

Nhìn chung, dẫu còn nhiều thách thức nhưng tín hiệu mừng là dòng phim hành động vẫn được nhiều nhà làm phim tìm đến và dành tình cảm đặc biệt. Trong tương lai gần, Dương Minh Chiến và Action C sẽ trở lại với dự án Loạn Thế: Nghĩa Khí Anh Hùng, dự kiến ra rạp vào dịp Tết Nguyên đán 2027. Lấy cảm hứng từ thời kỳ Loạn 12 sứ quân, bộ phim tiếp tục theo đuổi dòng võ hiệp pha màu sắc lịch sử, phiêu lưu và hành động.

Cùng với đó, nhiều tác phẩm hành động giật gân đang được lên kế hoạch như Nữ biệt động Sài Gòn của đạo diễn Hàm Trần dự kiến ra rạp dịp 30/4/2027, đưa câu chuyện về những nữ biệt động vào Sài Gòn thập niên 1970. Mật mã Đông Dương cũng được lên kế hoạch phát hành vào cùng dịp, xoay quanh một chiến sĩ tình báo hoạt động bí mật tại Lào trong những năm 1960.