Matera – thành phố hang động 9.000 năm tuổi giữa miền Nam Italy
Nhắc đến Italy, nhiều du khách lập tức nghĩ đến những chiếc gondola len qua kênh đào Venice, Đấu trường La Mã ở Rome hay Tháp nghiêng Pisa. Nhưng ở miền Nam đất nước hình chiếc ủng còn có một điểm đến đặc biệt, nơi những ngôi nhà nằm sâu trong vách đá và lịch sử của con người được lưu giữ qua hàng nghìn năm: Matera.
Thành phố được tạo nên từ đá
Nằm tại vùng Basilicata, Matera nổi tiếng với quần thể nhà hang Sassi – những công trình được đục, xây và mở rộng trực tiếp vào các vách đá. Khu vực này phản ánh quá trình con người thích nghi với địa hình tự nhiên qua nhiều thời kỳ.
Theo các tư liệu khảo cổ, dấu vết cư trú tại Matera có thể được truy nguyên khoảng 9.000 năm. Những cư dân đầu tiên tận dụng các hang động tự nhiên làm nơi ở, sau đó từng bước cải tạo chúng thành không gian sinh hoạt.
Tên gọi Matera cũng có nhiều cách lý giải. Một giả thuyết cho rằng nó có liên hệ với từ “mata”, mang nghĩa “tảng đá của chúng tôi”. Bên cạnh những dấu tích tiền sử, thành phố còn lưu giữ nhiều ảnh hưởng văn hóa từ các nền văn minh từng hiện diện tại khu vực này. Du khách có thể tìm hiểu thêm về lịch sử Matera tại Bảo tàng Khảo cổ học Quốc gia Domenico Ridola.
Xem Thêm >> Trailer 'Moana' bản người đóng gây tranh cãi
Từ “nỗi xấu hổ” đến điểm đến nổi tiếng
Lịch sử hiện đại của Sassi từng trải qua một giai đoạn đầy khó khăn. Trong nửa đầu thế kỷ 20, nhiều gia đình sinh sống trong điều kiện nghèo đói, thiếu thốn. Người dân và vật nuôi đôi khi cùng ở trong các hang đá, kéo theo những vấn đề về vệ sinh và sức khỏe.
Đến năm 1950, chính quyền Italy bắt đầu di dời cư dân khỏi Sassi đến những khu nhà mới. Quần thể hang động vì thế dần bị bỏ hoang trong nhiều thập kỷ.
Bước ngoặt đến từ khoảng những năm 1980, khi người dân địa phương và những người quan tâm đến di sản bắt đầu phục hồi các công trình bằng đá. Những không gian từng bị bỏ hoang được cải tạo thành nhà ở, khách sạn, nhà hàng, quán cà phê và các cơ sở phục vụ du lịch.
Từ một khu vực từng gắn với nghèo đói, Sassi dần trở thành biểu tượng kiến trúc và văn hóa của Matera.
 |  |
 |  |
Khách du lịch dần biết và tìm đến Matera..
“Bảo tàng” sống giữa những vách đá
Điều khiến Matera hấp dẫn nằm ở cảm giác như đang bước vào một thành phố bị thời gian bỏ quên. Những con đường đá nối tiếp nhau, những bậc thang uốn lượn giữa các ngôi nhà và những căn phòng nằm sâu trong lòng đá tạo nên cảnh quan đặc trưng.
Trong quá trình phục hồi Sassi, nhiều công trình tôn giáo cổ cũng được phát hiện và bảo tồn. Đáng chú ý là Crypt of Original Sin, nổi tiếng với những bức tranh tường Byzantine được vẽ trực tiếp trên đá.
Bên cạnh các công trình kiến trúc, Matera còn có những khu vực hang động nằm giữa địa hình gồ ghề. Sasso Caveoso là một trong những nơi mang đến trải nghiệm khám phá rõ nét nhất. Tuy nhiên, một số khu vực có thể trơn trượt hoặc thiếu ánh sáng, vì vậy du khách nên đi theo tuyến tham quan được phép và có hướng dẫn khi cần thiết.
Ngày nay, Matera không chỉ là điểm đến dành cho những người yêu lịch sử. Thành phố còn thu hút du khách bởi vẻ đẹp độc đáo của những ngôi nhà đá, nhà thờ cổ và cảnh quan trải dài trên sườn núi.
Đến Matera, du khách có thể không cần tìm kiếm những công trình quá hào nhoáng. Chỉ cần bước qua những con đường đá của Sassi, họ đã có thể cảm nhận một hành trình đặc biệt – nơi đời sống hiện đại đang diễn ra ngay bên trong những không gian được con người tạo dựng từ hàng nghìn năm trước.
