Bộ phim làm nên lịch sử truyền hình Nhật Bản

Hơn 40 năm sau ngày lên sóng, Oshin vẫn được nhắc đến như một trong những bộ phim truyền hình nổi tiếng của Nhật Bản. Không có những màn hành động hoành tráng hay câu chuyện tình yêu lãng mạn, tác phẩm chinh phục khán giả bằng hành trình của một người phụ nữ đi qua đói nghèo, chiến tranh, mất mát và những biến động của xã hội.

Bộ phim không chỉ tạo nên hiện tượng trên truyền hình Nhật Bản mà còn được phát sóng tại hàng chục quốc gia. Oshin là tác phẩm thứ 31 trong dòng phim truyền hình buổi sáng (Asadora) của đài NHK (Nhật Bản). Phim phát sóng từ ngày 4/4/1983 đến 31/3/1984, gồm 297 tập, mỗi tập dài khoảng 15 phút.

Kịch bản do nhà biên kịch Sugako Hashida chấp bút. Nhân vật trung tâm là Shin Tanokura, thường được gọi là Oshin, một cô bé sinh năm 1901 trong một gia đình nông dân nghèo ở vùng núi Nhật Bản.

Xem Thêm >> Microsoft sửa lỗi đáng ghét trên Windows tồn tại trong suốt 10 năm

Năm 7 tuổi, vì gia đình quá nghèo, Oshin bị đưa đi làm người ở. Từ đây, cô bé bắt đầu hành trình kéo dài nhiều thập niên, trải qua cảnh nghèo đói, lao động khắc nghiệt, hôn nhân, chiến tranh, mất mát người thân và những biến động lớn của Nhật Bản.

Khi trưởng thành, Oshin từng bước gây dựng cuộc sống và cuối cùng trở thành người sáng lập một chuỗi siêu thị. Câu chuyện của nhân vật không chỉ là hành trình của một cá nhân mà còn được đài NHK giới thiệu như câu chuyện về quá trình biến đổi của Nhật Bản trong thế kỷ XX.

Điểm đặc biệt của tác phẩm là nhân vật Oshin được 3 diễn viên đảm nhận ở những giai đoạn khác nhau. Kobayashi Ayako đóng Oshin thời thơ ấu, Yuko Tanaka đảm nhận giai đoạn thiếu niên và trưởng thành, còn Nobuko Otowa vào vai Oshin khi về trung niên và cao tuổi.

Sự chuyển đổi này giúp bộ phim kể lại cuộc đời kéo dài hơn 80 năm của nhân vật mà vẫn duy trì được tính chân thực.

Một kịch bản muốn người Nhật nhớ về quá khứ

Biên kịch Sugako Hashida không xây dựng Oshin đơn thuần là câu chuyện về một người phụ nữ nghèo vươn lên. Bà muốn thế hệ người Nhật đang hưởng thành quả của thời kỳ tăng trưởng kinh tế nhớ lại những khó khăn mà cha mẹ và ông bà họ từng trải qua.

Trong cuộc phỏng vấn với The Washington Post vào năm 1983, Hashida nói bà muốn dành bộ phim cho thế hệ của mẹ mình, những người từng phải làm việc từ sáng sớm đến tối muộn và chịu đựng nhiều thiếu thốn để thế hệ sau có cuộc sống sung túc hơn.

Điều này giải thích vì sao Oshin xuất hiện vào một thời điểm đặc biệt. Đầu thập niên 1980, Nhật Bản đã trở thành một nền kinh tế phát triển, trong khi khoảng cách giữa thế hệ trẻ và những người từng trải qua những năm tháng nghèo khó ngày càng rõ.

Bộ phim được mô tả như một cuộc đối thoại giữa các thế hệ. Những gì với người trẻ là quá khứ xa xôi được kể bằng cuộc đời của một nhân vật cụ thể, từ đó trở nên gần gũi và dễ đồng cảm hơn.

Hiệu ứng lan tỏa toàn cầu, từng tạo cơn sốt tại Việt Nam

Hiệu ứng của Oshin tại Nhật Bản nhanh chóng vượt khỏi khuôn khổ một bộ phim truyền hình thông thường. Theo dữ liệu được Đại sứ quán Nhật Bản tại Trinidad và Tobago dẫn lại, phim đạt tỷ lệ khán giả trung bình 52,6% trong suốt thời gian phát sóng, trong khi tập có mức cao nhất đạt 62,9%.

Con số này đặc biệt ấn tượng bởi Oshin được phát sóng vào buổi sáng, mỗi tập chỉ kéo dài 15 phút. Nhân vật Oshin trở thành biểu tượng của sự chịu đựng, kiên trì và khả năng đứng dậy sau nghịch cảnh.

Câu chuyện cũng nhanh chóng vượt khỏi biên giới Nhật Bản. Đến năm 2003, The Japan Times cho biết bộ phim đã được phát sóng tại 59 quốc gia và vùng lãnh thổ; tại một số nước Trung Đông, tác phẩm đặc biệt được yêu thích.

Năm 1994, Oshin được phát sóng tại Việt Nam và nhanh chóng trở thành một trong những bộ phim truyền hình được khán giả nhớ đến nhiều nhất trong thập niên 1990. Thời điểm đó, truyền hình Việt Nam chưa có sự phong phú về nguồn phim như hiện nay. Một bộ phim dài hàng trăm tập, được phát đều đặn trên truyền hình, dễ dàng trở thành một phần sinh hoạt của nhiều gia đình.

Nhưng sức ảnh hưởng của Oshin tại Việt Nam không chỉ nằm ở lượng người xem. Tên nhân vật dần được Việt hóa thành “ô-sin” và đi vào đời sống như một danh từ chỉ người giúp việc gia đình. Bộ phim tác động mạnh đến đời sống người Việt trong những năm 1990, đến mức tên nhân vật trở thành cách gọi nghề nghiệp quen thuộc.

Sức sống của bộ phim còn thể hiện qua việc Oshin nhiều lần được nhắc lại trong các chương trình, bài viết về ký ức truyền hình thập niên 1990. Năm 2013, khi phiên bản điện ảnh được sản xuất tại Nhật Bản, tác phẩm tiếp tục được chọn chiếu mở màn một liên hoan phim Nhật tại TPHCM.

Ba thế hệ diễn viên tài năng làm nên hình tượng Oshin

Kobayashi Ayako đảm nhận vai Oshin khi còn bé. Khi tham gia bộ phim, Ayako mới 11 tuổi, còn ít kinh nghiệm diễn xuất. Cô từng tham gia các hoạt động văn nghệ ở trường và một số chương trình truyền hình, nhưng Oshin vẫn là vai diễn đầu tay.

Hình ảnh Oshin khi còn bé của Ayako được nhiều khán giả yêu thích nhờ gương mặt bầu bĩnh, đôi mắt sáng và nét chân phương, mộc mạc. Dù ghi hình tại địa điểm lạnh giá, bị bao phủ bởi tuyết, cô bé Ayako vẫn hoàn thành tốt công việc.

Kobayashi Ayako thể hiện vai Oshin khi nhỏ (Ảnh: Yahoo).

Vai diễn Oshin trở thành bước khởi đầu cho sự nghiệp diễn xuất của Kobayashi Ayako. Bộ phim mang lại danh tiếng cho nữ diễn viên sinh năm 1972, giúp cô liên tục nhận được lời mời đóng phim điện ảnh và truyền hình.

Dù nổi tiếng nhờ Oshin, Ayako quyết định ưu tiên việc học để thực hiện ước mơ trở thành tiếp viên hàng không hoặc giáo viên tiếng Anh, thay vì sớm theo đuổi con đường ngôi sao nhí.

Sau khi ra trường, Ayako quay lại nghề diễn. Năm 2001, cô hội ngộ nữ diễn viên Tanaka Yuko, người thể hiện vai Oshin khi trưởng thành, trong bộ phim điện ảnh Firefly (Đom đóm).

Về đời tư, Kobayashi Ayako kết hôn năm 1998 với một người làm việc ngoài làng giải trí và theo nghề kiến trúc. Sau khi lập gia đình, cô không giải nghệ và nhận được sự ủng hộ của chồng để tiếp tục hoạt động nghệ thuật. Ngoài diễn xuất, Ayako còn thử sức ở vai trò dẫn chương trình.

Theo truyền thông Nhật Bản, năm 2010, nữ diễn viên quyết định ly hôn. Nguyên nhân được cho là chồng quá bận rộn, không có thời gian dành cho gia đình khiến mối quan hệ dần nguội lạnh. Năm 2020, Ayako công khai hẹn hò với nam diễn viên kém cô 4 tuổi, Shotaro Ashida.

Ở tuổi ngoài 50, Ayako vẫn sở hữu vẻ ngoài tươi tắn, trẻ trung. Cô tiếp tục tham gia các tác phẩm điện ảnh và truyền hình, dù chưa có vai diễn nào tạo được dấu ấn tương đương Oshin.

Tanaka Yuko đảm nhiệm vai Oshin khi trưởng thành (Ảnh: Yahoo/News).

Tanaka Yuko (SN 1955) đóng Oshin khi trưởng thành. Gương mặt hiền lành cùng ánh mắt buồn giúp bà thể hiện thành công hình ảnh người phụ nữ tần tảo, giàu nghị lực dù trải qua nhiều cay đắng trong cuộc đời.

Khi tham gia Oshin, Tanaka Yuko đã có nhiều kinh nghiệm diễn xuất và từng giành các giải thưởng điện ảnh. Bà bắt đầu đóng phim từ năm 1975. Đến năm 1983, thời điểm Oshin phát sóng, Yuko đã được trao giải Nữ diễn viên chính xuất sắc tại LHP Montreal (Canada) với bộ phim Amagi Pass.

Dù đã có vị trí trong điện ảnh Nhật Bản, vai Oshin vẫn góp phần đáng kể vào sự nghiệp của Tanaka Yuko. Sau bộ phim, bà tiếp tục tham gia nhiều tác phẩm đáng chú ý như Công chúa Mononoke (1997), Mother (2010)… Hiện ở tuổi ngoài 70, bà vẫn hoạt động nghệ thuật. Bộ phim gần nhất bà góp mặt là Children Untold, ra mắt trong năm 2026.

Tanaka Yuko kết hôn với ca sĩ, diễn viên nổi tiếng Nhật Bản Kenji Sawada năm 1989. Bà là người vợ thứ 2 của ông. Hai người không có con chung.

Tanaka Yuko và chồng quen nhau khi cùng tham gia bộ phim Tora-san vào năm 1982. Khi đó, Sawada vẫn đang có gia đình. Sau đó, ông ly hôn người vợ cũ vào năm 1987 và kết hôn với Tanaka Yuko 2 năm sau.

Nobuko Otowa - người từng được mệnh danh là "nữ thần có nụ cười đáng giá ngàn vàng" của điện ảnh Nhật Bản - thể hiện vai Oshin khi về già (Ảnh: Yahoo).

Vai Oshin khi về già do nữ diễn viên gạo cội Nobuko Otowa (SN 1924) đảm nhận. Trong số 3 diễn viên, đất diễn của bà trong Oshin không quá nhiều nhưng vẫn đủ để tạo dấu ấn. Hình ảnh Oshin khi về già qua diễn xuất của Nobuko Otowa vừa hiền lành, chân thực, vừa quyết đoán.

Nobuko Otowa từng là diễn viên múa truyền thống trước khi bước vào lĩnh vực điện ảnh. Thời trẻ, bà sở hữu vẻ đẹp ngọt ngào, gương mặt phúc hậu và cuốn hút. Bà từng được truyền thông và người hâm mộ Nhật Bản gọi là “nữ thần có nụ cười đáng giá ngàn vàng”.

Năm 1951, bà bắt đầu đóng phim và nhanh chóng trở nên nổi tiếng. Với kinh nghiệm biểu diễn, Nobuko Otowa không gặp nhiều trở ngại khi đứng trước ống kính. Sau hai vai diễn, bà đã được xếp vào nhóm minh tinh hạng A của Nhật Bản.

Bà góp mặt trong hơn 130 bộ phim và giành nhiều giải thưởng điện ảnh, trong đó có giải Nữ diễn viên xuất sắc tại Liên hoan phim quốc tế Moscow năm 1960 và giải Sư tử bạc dành cho Nữ diễn viên chính xuất sắc tại Liên hoan phim Venice năm 1979.

Trong suốt cuộc đời, Nobuko Otowa cống hiến cho nghệ thuật và từng thực hiện nhiều bài giảng về nghệ thuật, điện ảnh. Trái với sự nghiệp thuận lợi, cuộc sống tình cảm của bà khá lận đận.

Nobuko Otowa nảy sinh tình cảm với đạo diễn nổi tiếng Kaneto Shindo sau một lần hợp tác. Tuy nhiên, thời điểm đó, đạo diễn Kaneto Shindo đã có vợ.

Vì tình yêu và sự ngưỡng mộ dành cho vị đạo diễn tài năng, Nobuko Otowa chấp nhận sống bên ông trong nhiều năm. Đến năm 1977, hai người chính thức trở thành vợ chồng sau khi đạo diễn Kaneto Shindo ly hôn.

Năm 1994, khi Oshin đang được phát sóng tại Việt Nam, Nobuko Otowa qua đời vì ung thư gan. Trước khi mất, bà vẫn cố gắng vượt qua bệnh tật để hoàn thành vai diễn cuối cùng trong bộ phim A Last Note. Tại Liên hoan phim Nhật Bản năm 1996, bà được truy tặng giải Nữ diễn viên phụ xuất sắc cho vai diễn cuối đời.