Nhật Bản thường được nhắc đến khi nói về tuổi thọ và chất lượng sống ở người cao tuổi. Bên cạnh những yếu tố về y tế, điều kiện sống và xã hội, chế độ ăn uống cùng thói quen sinh hoạt cũng là những khía cạnh đáng tham khảo.

Dù vậy, không có một công thức duy nhất bảo đảm sống thọ. Điều quan trọng không phải là sao chép hoàn toàn lối sống của người Nhật, mà là chọn lọc những thói quen có lợi và duy trì chúng một cách bền vững.

1. Ăn uống đa dạng, ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng

Một trong những đặc điểm đáng chú ý của bữa ăn truyền thống Nhật Bản là sự kết hợp giữa cơm, cá, rau củ và các sản phẩm từ đậu nành. Cách ăn này có thể cung cấp nhiều nhóm dưỡng chất, từ protein đến chất xơ, vitamin và khoáng chất.

Xem Thêm >> Dương Cẩm Lynh từ chối 'Bóng ma hạnh phúc', trải lòng sau biến cố

Bài học quan trọng không nằm ở việc phải ăn đúng thực đơn Nhật Bản, mà là duy trì chế độ ăn đa dạng và cân đối. Người Việt hoàn toàn có thể xây dựng bữa ăn lành mạnh từ những nguyên liệu quen thuộc như cá, trứng, thịt nạc, đậu phụ, rau xanh và trái cây theo mùa.

Bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm, cách chế biến cũng cần được chú ý. Nên ưu tiên các món luộc, hấp, nấu canh hoặc chế biến với lượng dầu mỡ vừa phải; đồng thời hạn chế thực phẩm quá mặn, đồ uống nhiều đường và các món chế biến sẵn có hàm lượng muối cao.

Không cần tìm mua thực phẩm nhập khẩu đắt tiền hay chạy theo những chế độ ăn được quảng bá là bí quyết trường thọ. Một thực đơn phù hợp với điều kiện gia đình, bảo đảm đủ năng lượng và dưỡng chất mới là nền tảng để duy trì sức khỏe lâu dài.

2. Biến vận động thành thói quen hằng ngày

Không phải mọi hoạt động thể chất đều cần diễn ra trong phòng tập. Đi bộ, làm vườn, đi chợ hoặc chủ động di chuyển trong ngày đều có thể giúp tăng mức độ vận động và hạn chế thời gian ngồi liên tục.

Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và giữ gìn sức mạnh cơ bắp. Với người cao tuổi, các hoạt động phù hợp còn giúp rèn luyện khả năng giữ thăng bằng, duy trì sự linh hoạt và hỗ trợ sinh hoạt độc lập.

Người Việt có thể bắt đầu bằng việc đi bộ mỗi ngày, đứng dậy vận động sau những khoảng thời gian ngồi lâu hoặc lựa chọn các bài tập nhẹ nhàng theo thể trạng. Khi sức khỏe cho phép, nên kết hợp thêm những hoạt động giúp tăng sức mạnh cơ bắp và khả năng giữ thăng bằng.

Điều cần học hỏi là tính đều đặn, chứ không phải bắt buộc thực hiện một hình thức vận động cụ thể. Người ít vận động hoặc mắc bệnh mạn tính nên lựa chọn cường độ phù hợp và tham khảo ý kiến chuyên môn khi cần thiết.

3. Chủ động phòng bệnh, không chờ xuất hiện triệu chứng

Sống khỏe lâu dài không chỉ phụ thuộc vào ăn uống và vận động mà còn liên quan đến việc phát hiện sớm, theo dõi và quản lý các vấn đề sức khỏe.

Một số bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu có thể tiến triển trong thời gian dài mà không gây ra triệu chứng rõ rệt. Vì vậy, kiểm tra sức khỏe định kỳ và theo dõi các chỉ số cần thiết là việc nên duy trì, đặc biệt khi tuổi tác tăng lên hoặc có yếu tố nguy cơ.

Bên cạnh đó, mỗi người cần thực hiện các chương trình khám sàng lọc phù hợp với độ tuổi, tiền sử gia đình và tình trạng sức khỏe. Người đã được chẩn đoán bệnh mạn tính nên tuân thủ hướng dẫn điều trị, không tự ý ngừng thuốc khi cảm thấy khỏe hơn.

Đối với người cao tuổi, việc theo dõi sức khỏe còn cần chú ý đến cân nặng, khả năng vận động, chất lượng giấc ngủ và những thay đổi trong ăn uống. Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường giúp người bệnh được đánh giá và hỗ trợ kịp thời.

4. Không xem một loại thực phẩm là bí quyết sống thọ

Trà xanh, cá, đậu nành và thực phẩm lên men thường được nhắc đến khi nói về chế độ ăn của người Nhật. Tuy nhiên, không có một loại thực phẩm riêng lẻ nào có thể bảo đảm sống thọ hoặc thay thế một chế độ ăn cân bằng.

Lợi ích của thực phẩm phụ thuộc vào lượng sử dụng, cách chế biến và tổng thể khẩu phần ăn. Chẳng hạn, trà xanh không đường có thể là lựa chọn phù hợp với nhiều người, nhưng việc uống trà không thể bù đắp cho tình trạng thiếu ngủ, ít vận động hoặc kiểm soát bệnh mạn tính chưa tốt.

Tương tự, các sản phẩm từ đậu nành và thực phẩm lên men có thể góp phần làm phong phú thực đơn, nhưng không nên xem chúng là phương pháp phòng hoặc điều trị mọi bệnh lý.

Thay vì tìm kiếm một món ăn được quảng bá là bí quyết trường thọ, mỗi người nên tập trung xây dựng chế độ ăn đa dạng, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng và phù hợp với tình trạng sức khỏe. Đây là cách tiếp cận thực tế hơn so với việc phụ thuộc vào một thực phẩm duy nhất.

5. Không ăn quá ít hoặc áp dụng chế độ ăn cứng nhắc

Kiểm soát khẩu phần có thể hữu ích đối với người cần quản lý cân nặng hoặc năng lượng nạp vào. Tuy nhiên, ăn vừa đủ không đồng nghĩa với việc cắt giảm thức ăn càng nhiều càng tốt.

Ở người cao tuổi, ăn không đủ năng lượng và protein có thể làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, mất cơ và suy giảm khả năng vận động. Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tự chăm sóc bản thân và chất lượng cuộc sống.

Nhu cầu dinh dưỡng của mỗi người khác nhau tùy thuộc vào tuổi tác, cân nặng, mức độ vận động và bệnh nền. Người đang thừa cân có thể cần điều chỉnh khẩu phần theo hướng dẫn phù hợp, trong khi người cao tuổi bị sụt cân không chủ ý hoặc ăn uống kém cần được đánh giá để tránh thiếu hụt dinh dưỡng.

Ngoài ra, không nên áp dụng máy móc thực đơn của một quốc gia khác nếu các món ăn không phù hợp với khẩu vị, khả năng nhai nuốt hoặc điều kiện sinh hoạt. Một chế độ ăn tốt cần đủ dưỡng chất, dễ duy trì và có thể điều chỉnh theo nhu cầu thực tế.

 Người Việt nên bắt đầu từ đâu để sống khỏe, sống thọ?

Không cần thay đổi toàn bộ lối sống trong thời gian ngắn. Mỗi người có thể bắt đầu bằng những điều chỉnh nhỏ nhưng dễ duy trì trong sinh hoạt hằng ngày:

• Ăn đa dạng thực phẩm, tăng cường rau củ và trái cây, bổ sung đủ protein theo nhu cầu.
• Hạn chế thực phẩm quá mặn, đồ uống nhiều đường và các sản phẩm chế biến sẵn.
• Đi bộ thường xuyên, giảm thời gian ngồi lâu và vận động phù hợp với thể trạng.
• Duy trì giấc ngủ hợp lý, không hút thuốc và hạn chế rượu bia.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ, theo dõi các chỉ số cần thiết và tuân thủ hướng dẫn điều trị.
• Khi lớn tuổi, chú ý đến cân nặng, sức mạnh cơ bắp, khả năng nhai nuốt và nguy cơ suy dinh dưỡng.

Sống thọ không có nghĩa là phải sống giống người Nhật. Những bài học có giá trị nhất nằm ở việc duy trì thói quen ăn uống cân đối, vận động đều đặn và chủ động chăm sóc sức khỏe trong thời gian dài.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là kéo dài tuổi thọ, mà còn là giữ được sức khỏe, khả năng vận động và sự độc lập trong sinh hoạt khi tuổi tác tăng lên. Một lối sống phù hợp với chính mình, được duy trì bền bỉ qua từng ngày, mới là nền tảng đáng để hướng tới.